LEVEN MET KUNST EN POLITIEK IN AALST NA 1960 [D9]

KUNST = LEVEN

(Antoni Muntadas)

 

Begin 1972 cureer ik 'Concept Makers'. Ik schrijf in 'Reform Bericht':

"Hoe de tentoonstelling er zal uitzien weet ik op dit ogenblik niet. Dit is trouwens één van de verrassingen waarvoor men staat bij het samenstellen van een tentoonstelling over nieuwe kunst. Ik heb weliswaar afspraken gemaakt met de kunstenaars maar sommigen dienen projecten in die pas op het einde van de tentoonstellingsperiode tot finale realisatie zullen komen, anderen stellen interactieve werken voor die door de bezoekers live kunnen worden beleefd of uitgevoerd”.

Stephen Willats ' Social Resource Project for Tennis Clubs'
 (Reconstructie, foto RD, archief New Reform)

Dat vraagt om een andere uitwerking dan het traditionele ophangen van ingelijste werken aan de muren. Stephen Willats vraagt om een groot bord tegen de muur te plaatsen, dat op zijn aangeven in te delen en er stelselmatig de gegevens aan toe te voegen die hij in de loop van de tentoonstelling zal toesturen. Ze bevatten teksten, foto's, bandopnamen en registraties van telefoongesprekken voor het 'Social Resource Project for Tennis Clubs' dat hij in Nottingham realiseert. Willats noteert en analyseert zorgvuldig het sociale verenigingsleven in de besloten 'Tennis Clubs' als een soort van undercover reportage om ze vervolgens visueel toegankelijk te maken voor de buitenwereld.

Petr Stembera stuurt fiches met 'Metereological Informations'. Ze registreren de klimatologische verschillen tussen Praag en het hogergelegen stadje Poprad in een reeks van dagen. Achter de cijfers gaat de idee schuil dat de verschillen invloed uitoefenen op de fysieke eigenschappen van de mens in deze twee op 500 km van elkaar gelegen steden. Natuurlijke  body-art. Verder zijn er fotoreeksen van zijn persoonlijke interventies. Op een ervan is te zien hoe hij tot de uitputting zijn adem inhoudt.

Petr Stembera 
(verz. RD)

Jochen Gerz 'Documente aus den täglichen
 Leben, Listing, Briefe 1968-1969'.
(verz. RD)

Van Jochen Gerz tonen wij 'Documente aus den täglichen Leben, Listing, Briefe 1968-1969', de uitprint van een computerlijst op kettingpapier met de gedateerde opsomming van al zijn correspondentie gedurende het voorbije jaar.

Gabor Attailai, instructies voor
performance (verz. RD)

Gabor Attalai stuurt zwart-wit tekeningen en foto’s waarin hij, onder met motto ‘The Biggest Contrast in the World’, speelt met de confrontaties van zwart en wit. Wij voeren met zijn instructies op een ongewone plaats een performance uit. Bij mijn collega’s in het bedrijf waar ik werk[5] vind ik iemand die is opgeleid als haarkapper en een andere die wil meewerken aan het ‘kunstwerk’ door zijn hoofdhaar in fases te laten wegscheren. De kapper scheert met zijn tondeuse van het voor- naar het achterhoofd strepen door het haar. Vervolgens van linker naar rechter zijkant. Finaal wordt zijn hoofd kaalgeschoren. De actie verplicht mij om aan tientallen collega's, waarvan de meesten nooit eerder met kunst in contact zijn gekomen, en zeker niet met conceptuele kunst, uitleg te verschaffen over 'het kunstwerk'. Dichter kan je kunst niet tot bij de mensen brengen.  Het voelt aan alsof een belangrijk deel van mijn missie geslaagd is.

Maurice Roquet (foto RD, archie NR)

Maurice Roquet toont twee op raam gespannen schildersdoeken van A4-formaat, een is voorzien van een met de hand geschreven tekst en de andere bedrukt met het schrift van een typemachine. Beide beschrijven ze de samenstelling van een 'Stilleven' op doek. Verder toon ik een serie zwarte dozen (edities) en een deurbel op een houten paneel met als adreskaartje: 'Mental Theater'. De bezoekers kunnen de bel laten rinkelen maar ook twee vingers laten glijden over een stuk schuurpapier dat contrasteert met een wattendeken ernaast. 

KLaus Groh, Mail Art
(archief NR)

Klaus Groh vraagt mij om 'onze' briefwisseling van de afgelopen periode te tonen die hij als 'Mail Art' omschrijft. Zijn brieven zijn steeds opgefrist met postgraffiti, ludieke ideeën en verwijzingen naar de creatieve plannen die wij koesteren. 

Hugo Heyrman 'Mathematics in Nature' (foto RD)

Van Hugo Heyrman toon ik 'Mathematics in Nature' drie fotografisch geregistreerde landschappen waarboven een reeks wolken die in een geordende formatie lijken voorbij te drijven. Experimentele wetenschap en kunst manipuleren het gezichtsveld. 

Géza Perneczky 'art'  1971 
(archief NR)

Géza Perneczky toont een reeks fotowerken en kleine installaties waarin hij het begrip 'Yes-No' in alle mogelijke vormen onderzoekt. 'Ja en Nee' zijn de meest voorkomende woorden in de uitspraken en dialogen tussen mensen, ze zijn ook de meest concrete. De foto's tonen de door de kunstenaar in zijn studio uitgevoerde performances met deze woorden als leidraad. Een ander werk bestaat uit een toiletspiegeltje geplaatst op een hangtafeltje waarvoor hij een tennisbal plaatst met het woord 'art' uitgevoerd in spiegelschrift en dus leesbaar in de spiegel. Als de bezoekers in de spiegel kijken kunnen ze zich met het woord ‘identificeren'. Het verschijnt dan op hun voorhoofd, wang, neus of andere lichaamsdelen. 

Artikel in 'Het Laatste Nieuws' (archief NR)

Bruno Gasser verkoopt humus en graszaad in conservendozen en voegt er een gebruiksaanwijzing aan toe. Zijn later oeuvre bestaat uit schilderijen en objecten waarin gras in alle groeivormen en soorten aanwezig is. 

Boven originele uitnodiging  'Concept Makers', onder de bijdrage van Jacques Charlier.
(archief NR)

Jacques Charlier vraagt mij om aan mijn ‘invités’ een nieuwe identieke uitnodiging te sturen waarop hij de namen van de kunstenaars heeft vervangen oor deze van zijn collega's, de bedienden van de technische dienst bij de provincie Luik

ONVOORZIEN

Stefaan Steenhoudt alias Sinus Steff 'Paspoort'
(archief NR)

De tentoonstelling krijgt nog twee onverwachte deelnemers. Als de aanwezigen op de vernissage het gebouw hebben verlaten vind ik op de vloer in een van de lokalen vellen papier waarop een zekere Sinus Steff zijn projecten voorstelt. Het blijkt te gaan om werken van, een in Oostende wonende kunstenaar. Voor mij is hij een ontdekking die perfect past in mijn visie om de ordelijkheid in de kunstwereld te doorbreken. Ik vind ze bijzonder merkwaardig en laat ze de ganse duur van de tentoonstelling liggen waardoor hij in feite onaangekondigd deelneemt. Mijn interesse om samen te werken strand in vergeefse pogingen om hem in Oostende te ontmoeten. Jaren later verneem ik dat hij om het leven is gekomen door van de Europatoren te springen, een appartementsblok in aanbouw waar hij samen met anderen zeer tegen gekant was omwille van de esthetische schaalbreuk aan de kuslijn. Het “verhaal” doet de ronde dat hij op zijn borst een automatisch werkende fotocamera heeft gemonteerd om zijn val te registreren. Het is zijn laatste 'event'.

Timm Ulrichs, postkaart bijdrage 'Concept Makers'
(archief NR)
 

                                      

Onvoorzien is ook de deelname van Timm Ulrichs. Ik was met hem beginnen corresponderen en hij was op de hoogte van de expo maar had zich niet ingeschreven als deelnemer. Zijn bijdrage bestaat uit een postkaart met aan de ene zijde de data, titel en logistieke informatie van de tentoonstelling en aan de voorzijde het woord 'Konzept*' handgeschreven in hoofdletters met aansluitend een verklaring in hetzelfde schrift waaruit blijkt dat hij de typologie van het letterschrift zelf heeft ontworpen en laten uitvoeren bij een letterzetterij in Frankfurt a. M. De kaart kan dus tegelijk beschouwd worden als een module en een uitvoering ervan. Conceptueler kan het niet zijn. In zijn latere oeuvre zal Ulrichts de kijkers vaker op het verkeerde been zetten door ‘kunst relativerende denkprocessen' op gang te brengen.

NIEUWE WIND

Met vitriool in zijn pen schrijft de conservatieve kunstcriticus Jan D'Haese over de tentoonstelling in het weekblad ’t Palieterke van 17 februari: “In de grond is de gewone kunstliefhebber dwaas en dom; achterlijk geboren en getogen, zoekt hij nog steeds conservatieve kunstwerken aan te kopen als daar zijn schilderijen, tekeningen, beeldhouwwerken en andere ouderwetse flauwe kul”. Deze frase uit zijn artikel illustreert het breekpunt. Deze tentoonstelling heeft in geen enkel opzicht nog linken met burgerlijke kunst maar alles met pure verbeelding en werkelijkheid. De vaststelling van Adolf Merckx in HLN: "De New Reform Gallery heeft zich kordaat in de nieuwe wind gezet" is uitdagend en tegelijk riskant. Er duiken meerdere valkuilen op omdat wij regelrecht ingaan tegen de gevestigde waarden en tradities van de galerieën als plek waar kunst verhandeld wordt. 

(vervolgt)

[5] Regie van Telegrafie en Telefonie (RTT)