Posts
DOCUMENTA , HET MEKKA VAN DE AVANT-GARDE
EN DREMPELS
 |
| Manifest Documenta 5 (archief New Reform) |
In de zomer van 1972 zijn wij te gast in Kassel waar ik in de studiogalerie van Werner Kausch 'Concept-Art' cureer, een tentoonstelling met uitsluitend Belgische kunstenaars: Hugo Heyrman, Maurice Roquet, Jean-Marie Schwind, Herman De Schutter en het gezeefdrukte tijdschrift Artworker Star van Hugo Heyrman en Wout Vercammen.
.tif) |
| Studio Kausch in Kassel 1972 (archief New Reform) |
 |
| Maurice Roquet 'Theatre Mental' installatie Studio Kausch 1972 (foto RD) |
CONTRACT D'IDENTIFICATION
Ik vat het plan op om vanuit Kassel door te reizen naar Praag waar wij Petr Stembera en andere kunstenaars zullen ontmoeten.. Voor ’t eerst moet ik niet alleen op prospectie maar ben ik samen met Marie-Hélène (Van Audenhove), die later mijn echtgenote zal worden. Voor haar is het een echte vuurdoop. Aan de Tsjechische grenspost wisselen wij, zoals dat verplicht is voor toeristen, dollars uit in ruil voor Tjechische Kronen. Maar tijdens de controle van onze wagen ontdekken de douanes de catalogus, magazines, kranten en andere publicaties die ik heb aangekocht in de winkel van de Documenta. Men verbiedt ons om deze lectuur mee te nemen met de verzekering dat wij ze bij onze terugkeer kunnen ophalen in het douanekantoor. Wij verblijven in het huis van Petr Stembera en zijn vrouw. Hij heeft zijn twijfels over de teruggave en dus rijden wij enkele dagen later terug langs Oostenrijk, onze oorspronkelijk voorziene route.
 |
| Ergens in Praag met op het dak van de wagen New Reform Gallery. (foto RD) |
Maurice Roquet, die op de hoogte is van onze
plannen, vraagt om in de straten van Praag zijn tekstpamflet(ten) 'Contract
D'identification’ uit te delen. Ze zijn opgesteld in vier talen en handelden
over de vrije overdracht van gegevens, het respect voor de realiteit van elke
dag en het aanvaarden van de identiteit van anderen als de eigen identiteit.
Wetende dat het moeilijk zal zijn om via de grenspost de documenten in Tsjechië
binnen te smokkelen heeft hij ze via een relatie naar de Belgische ambassade in
Praag gestuurd waar wij ze zullen ophalen. Bij de ambassade ondervind ik de
grootste argwaan en tegenkanting om ze mee te nemen, zeker nadat men mij vraagt
wat de bedoeling is. Na aandringen bij de ambassadeur zelf krijg ik de
pamfletten mee. Als ik Stembera op de hoogte breng van ons voornemen vraagt hij
me met aandrang om ze niet uit te delen tijdens ons verblijf bij hem thuis. De
schrik voor de represailles die hij en zijn gezin kunnen ondervinden door onze
actie zitten er diep in. De interventie door het Russisch leger tijdens de
Praagse lente in 1968 zindert nog na. Wij verdelen een aantal pamfletten onder
de kunstenaars die wij ontmoeten om ze in het circuit van gelijkgezinden te
verspreiden. Op de laatste dag van ons verblijf steek
ik er enkele in brievenbussen. Vervolgens maken wij ons uit de voeten. Zo ondervinden wij aan den lijve de illegaliteit
waaronder de kunstenaars moeten werken, wraakroepend voor de artistieke
talenten die er aanwezig zijn.
MINIROK
Maurice de Clercq, woonachtig in het naburige Oordegem, is een regelmatige bezoeker. Hij kan boeiend vertellen over zijn deelname aan de tentoonstelling van de G58 in het Hessenhuis te Antwerpen, kunstenaars die de abstracte kunst in Vlaanderen op de kaart hebben gezet. Zijn verhalen gaan ook over zijn omzwervingen in de avant-gardistische kunstwerelden van Parijs en Milaan en zijn vriendschapsbanden met Pierro Manzoni onder wiens invloed hij overschakelt op monochromen en assemblages.
 |
| Maurice De Clercq, Monochroom (reproductie, foto RD) |
Merkwaardig is dat De Clercq er steeds in
slaagt om tentoon te stellen in de avant-garde galerijen van zijn tijd. New
Reform is zijn volgende lokaas. Ik sta voor een moeilijke keuze. Zijn oeuvre is
geëvolueerd in een figuratieve richting die aansluit bij de pop-art en die op
het einde van zijn leven zal uitmonden in hyperrealistische schilderijen. Hij
beheerst ook deze technieken op topniveau en werkt steeds rond een thema.
Uiteindelijk vinden wij een compromis. Hij zal een reeks tekeningen tentoonstellen
geplukt uit interieuren van designmagazines waarin vrouwen defileren als 'Looking
girls'. Vrouwen in decors die de lezer verleiden. Alle vrouwen die op de
vernissage aanwezig willen zijn worden gevraagd gekleed te gaan in minirok zodat
ze één worden met de vrouwen op de tekeningen. Een soort van symbiose
performance. Louis Paul Boon verzorgt de openingsspeech met de voor hem typerende
knipoog naar zijn eigen verzameling erotische foto's van filmsterren. New
Reform is veel te klein voor de aanwezige massa. Gelukkig zijn er in die tijd
nog geen verplichte veiligheidsvoorwaarden voor het organiseren van evenementen
! Voor mij is het uiteindelijk
belangrijk dat velen voor de eerste keer de drempel van New Reform overschrijden.
 |
| Toespraak LP Boon (archief New Reform) |
DREMPELVREES
Aalstenaar Luc Van Stalle, opticien van beroep, is een van de vaste bezoekers. Wij gaan in op zijn voorstel om zich te kunnen manifesteren als kunstenaar. Het is voor hem een proefporject. Hij installeert in de traphal, die toegang geeft tot de galerijruimte, een web van elastische vangnetten. Bezoekers worden uitgenodigd om door het web te klauteren om alzo de kunstwereld te betreden. Zij die de drempelvrees van het web overwinnen ontdekken in de zalen onder meer een ‘ready-made' bestaande uit een sleutelgat gelast op een metalen staaf met voor het sleutelgat een metalen plaatje dat je opzij moet schuiven om door het sleutelgat te kunnen kijken. De nieuwsgierigheid van de mens is onbegrensd want, zelfs al kan je naast het object kijken, de meesten benutten het sleutelgat om in de lege ruimte er achter te kijken.
 |
| Prof. Frans Vyncke in het web van Luc Van Stalle (foto RD, archief New Reform) |
Zowel Herman De Schutter als Luc Van Stalle
zijn autodidact en voeren hun ideeën eenvoudig en zonder de complexen van een
geschoold kunstenaar uit. Falen schrikt hen niet af. Adolf Merckx schrijft in
HLN van juni 1972: "De verdienste van New Reform is er niet minder
groot om, want het is alleen in zaaltjes van dit soort dat grote dingen nog
kunnen gebeuren".
Adolf
Merkx in hetzelfde artikel: “De meeste kunstliefhebbers zijn zodanig ingepalmd door de
maatstaven van alle slag, hun geest is zodanig afgegrendeld door voorwaardelijke reflexen, dat het voor hen moeilijk
geworden is om de dagelijkse werkelijkheid te zien als een eerste morgen. Neem
bv. een aantal lege conservendozen, een paar vazen, plaats die gegroepeerd
onder elkaar en noem het geheel stilleven. Of men schiet in een lach en men is
op de goede weg, of men wimpelt het geval af met een meelijdend schouderklopje
en men is rijp voor het vergeetboek der cultuur, of men schakelt in een fractie
van een seconde op een nieuwe doodgewone golflengte en reikt de lachers de
hand, de verstandhouding zal niet lang uitblijven. Alleen de lach en de
verwondering werken bevrijdend”.
IN-OUT CENTER AMSTERDAM
 |
| Poster Equipo Movimiento (aechief New Reform) |
Het collectief 'In-Out Center'[1] in Amsterdam verwerft bekendheid als een van de eerste 'artist-run-spaces' in Europa. Ze hebben hun reputatie te danken aan de multiculturele attitude en de experimentele draagkracht van de projecten. Ik nodig ik ze uit voor een presentatie. De delegatie die naar Aalst komt bestaat uit de Colombiaan Raoul Marroquin en de Surinamer Young Tchong die samen ‘Equipo Movimiento’ vormen en Michael Cardena eveneens Colombiaan. Ze zijn met een studiebeurs ingeschreven aan de Jan Van Eyck Academie in Maastricht. Hun artistieke praktijk ontstaat uit een reactie op de overconsumptie in de maatschappij. Tijdens de vernissage, op zondagochtend 17 november, voorzien wij een aantal film- en diaprojecties en live performances. Om alles in gereedheid te brengen vraag ik hen om tijdig aan de komen, liefst al de dag vooraf. Maar uiteindelijk arriveren ze na het aangekondigde beginuur. Bij hun aankomst in Aalst is hun wagen met Nederlandse nummerplaat aan de kant gezet voor een controle door de lokale politie. De drie, langharig en met gebronsde huid, zien er te verdacht uit om ze op een vredige zondagochtend door de stad te laten rijden en worden naar het politiekantoor geleid voor een verhoor. Ze spreken welliswaar een mondje Nederlands maar drukken zich overwegend uit in het Engels wat problemen oplevert tijdens het verhoor dat uiteindelijk twee uur in beslag neemt. Mobiele telefonie bestaat nog niet en de politie weigert om mij op de hoogte te brengen. Uiteindelijk worden ze vrijgelaten en komen ze ontdaan in New Reform aan. Wij beginnen met een gevoelige vertraging aan de installatie van de projectietoestellen en de ophanging van een reeks gezeefdrukte foto's en documenten.
 |
| Raoul Marroquin 'Body Monuments', performance Bonnefantenmuseum Maastricht. (archief New Reform) |
‘Equipo Movimiento’
stelt een film voor van een live actie waarbij een aantal mensen postvatten in
de lege nissen aan de buitenkant van het Bonnefantenmuseum[2] in Maastricht. Ze worden
er met een kraanlift naartoe gebracht en nemen er de plaatsen in van de stenen
beeldhouwwerken die er omwille van erosie uit zijn verwijderd. De actie 'Body
Monuments', is een riskante onderneming maar levert een indrukwekkend
beeld op van een oud statisch gebouw met levende figuren. Cardena toont een
film waarin ijs en sneeuw van de Mont Blanc wegsmelten met als resultaat
wateroverlast voor de rest van de wereld. Zijn projecten en performances die
hij labelt met 'Cardena Warming up etc. etc. etc. Company’ houden een vroege waarschuwing
in voor de milieuproblemen als gevolg van de opwarming van de aarde. Om de werkelijkheid na te bootsen besproeien wij de vloer van New Reform met water. Mont Blanc behoord inmiddels tot de klassiekers van de performance en installatiekunsten.
(vervolgt)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten